Co jakiś czas spotykam osoby, które w procesach rekrutacyjnych stosują pytania podchwytliwe, aby badać kompetencje kandydatów. Osoby te często są przekonane, że ta metoda świetnie się nadaje do znajdowania prawdziwych talentów, które bez trudu dostrzegają zastawioną pułapkę. Czy słusznie?
Wykonajcie w pamięci następujące działanie. Macie liczbę 1000. Dodajcie do niej liczbę 40. Następnie dodajcie 1000. Następnie dodajcie 30. Następnie dodajcie 1000. Dodajcie jeszcze 20. Ponownie dodajcie 1000. Na koniec dodajcie 10. Jaki jest wynik?
Jeżeli wyszło Wam 5000, to właśnie daliście się złapać na prostą sztuczkę. Prawidłowy wynik to 4100. Policzcie jeszcze raz, tym razem uważniej.
Powyższa zagadka jest zagadką matematyczną, ale czy dobrze nadaje się do sprawdzania zdolności matematycznych? Odpowiedź brzmi: nie. Czy warto ją stosować, podczas rekrutowania księgowych, czy analityków? Odpowiedź ponownie brzmi: nie. Każdy kto skończył podstawówkę jest w stanie bez trudu wykonać poprawnie tego rodzaju dodawanie. Kluczem do udzielenia prawidłowej odpowiedzi nie są jednak zdolności matematyczne. Nasza umiejętność dodawania do siebie liczb nie ma żadnego znaczenia, jeżeli nie zauważymy zastawionej na nas pułapki.
Dlaczego zadawanie podczas rekrutacji pytań podchwytliwych, czyli takich, które mają za zadanie celowo wprowadzić nas w błąd, to zły pomysł? Powody są dwa:
- W tego typu pytaniach, udzielenie prawidłowej odpowiedzi jest w dużej mierze zależne od tego, czy kandydat zauważy zastawioną pułapkę
- Zauważenie zastawionej pułapki w bardzo niewielkim stopniu zależy od faktycznych kompetencji kandydata
Świetny pod każdym względem kandydat może nie zauważyć zastawionej pułapki z wielu powodów. Może akurat jest niewyspany, albo głodny? Może odczuwa stres, ponieważ nie ma pewności czy zdąży na pociąg i chce szybko odpowiedzieć na wszystkie pytania? Stosując tego rodzaju sztuczki możemy odrzucić z procesu kandydata który potrafi wykonywać w pamięci mnożenie pięciocyfrowych liczb, ale akurat dziś nie zdążył jeszcze zjeść obiadu.
Z kolei patrząc z drugiej strony, słabsi i mało doświadczeni kandydaci mogą sobie świetnie poradzić z podchwytliwym zadaniem. Może już znają naszą sztuczkę, bo ktoś ostatnio próbował ich na nią złapać? Albo może akurat spotkali się z dokładnie takim wyzwaniem w swojej krótkiej karierze zawodowej? A może z braku pomysłu na rozwiązanie czytali polecenie do zadania raz po raz i przy siódmym czytaniu przypadkiem zauważyli zastawioną pułapkę? Uzależniając wynik rekrutacji od jednego szczegółu, na dodatek bardzo luźno związanego z merytoryczną wiedzą i kompetencjami, prosimy się o kłopoty.
A zatem jakie pytania warto zadawać? Bardzo dobrze sprawdzają się pytania behawioralne, np. sytuacyjne lub symulacyjne, w których kandydaci opisują jak poradziliby sobie w określonych sytuacjach. Pytania tego typu pozostawiają kandydatom dużą swobodę jeśli chodzi o zakres udzielanej odpowiedzi. Jeżeli dodatkowo zastosujemy scoring pozwalający na obiektywną ocenę wypowiedzi kandydatów, to różnice w doświadczeniu i kompetencjach będą widoczne jak na dłoni. Będziemy wówczas mogli odpuścić sobie stosowanie podchwytliwych pytań, które łechtają ego swoich twórców, ale z punktu widzenia skutecznej selekcji są bezużyteczne.
Podsumowanie tl;dr:
- Czym są podchwytliwe pytania rekrutacyjne?
Są to pytania zaprojektowane tak, aby celowo wprowadzić kandydatów w błąd i złapać ich w pułapkę. - Czy podchwytliwe pytania dobrze mierzą kompetencje kandydatów?
Nie. Ich rozwiązanie w niewielkim stopniu zależy od kompetencji, a w dużej mierze od tego, czy kandydat zauważy zastawioną pułapkę. Z kolei zauważenie pułapki może być zależne od czynników, które z perspektywy rekrutacji i późniejszej efektywności na stanowisku nie mają znaczenia, takich jak np. zmęczenie, stres, głód, pośpiech itp. - Jakie pytania lepiej sprawdzają się w procesach rekrutacyjnych?
Znacznie skuteczniejsze są pytania behawioralne – sytuacyjne lub symulacyjne – w których kandydaci opisują, jak poradziliby sobie w konkretnych sytuacjach zawodowych. Odpowiedzi kandydatów warto również oceniać przy pomocy przygotowanej wcześniej skali odpowiedzi, co dodatkowo zwiększy trafność selekcji.